"Ozalit çektirmem lazım" cümlesi mimarlık ofislerinde, şantiyelerde ve mimarlık fakültelerinde hâlâ her gün kuruluyor. Peki ozalit tam olarak nedir ve bugün "ozalit" diye istenen şey aslında ne?
Ozalitin kısa tarihi
Ozalit, teknik çizimlerin çoğaltılması için 20. yüzyılda yaygınlaşan bir yöntemdir. Adını bu yöntemi yaygınlaştıran Ozalid markasından alır. Aydınger (yarı saydam kağıt) üzerine çizilmiş orijinal çizim, ışığa duyarlı özel bir kağıdın üzerine konur ve ışığa tutulur. Çizginin olmadığı yerlerden geçen ışık kağıttaki kimyasalı bozar, çizginin altında kalan kısım ise korunur. Ardından kağıt amonyak buharıyla banyo edilir ve çizgiler ortaya çıkar.
Bu yüzden eski ozalit çıktılarının hafif mavimsi ya da morumsu çizgileri ve kendine has bir amonyak kokusu vardı. Yöntemin şartı, orijinal çizimin mutlaka saydam bir kağıtta, yani aydınger üzerinde olmasıydı.
Bugün "ozalit" denince ne anlaşılıyor?
Bugün projeler bilgisayarda çiziliyor ve büyük ebat dijital yazıcılarla ya da plan kopya makineleriyle basılıyor. Yani kimyasal ozalit işlemi büyük ölçüde tarihe karıştı. Ama isim kaldı: sektörde ozalit, plan kopya ve plotter çıktısı bugün hemen hemen aynı anlamda kullanılıyor. Kastedilen, A3'ten büyük (çoğunlukla A2, A1, A0) teknik çizimlerin çıktısı ya da çoğaltılmasıdır.
| Terim | Bugünkü anlamı |
|---|---|
| Ozalit | Büyük ebat proje çıktısı veya çoğaltması (geleneksel ad) |
| Plan kopya | Basılı bir projenin büyük ebat makinede kopyalanması ya da dosyadan çıktısı |
| Plotter çıktısı | Bilgisayardaki çizimin büyük ebat yazıcıdan alınması |
| Aydınger çekim | Yarı saydam aydınger kağıda çıktı ya da aydıngerden kopya |
Proje çıktısı alırken ölçeğin bozulmaması için
Proje çıktısında en sık yaşanan sorun, çıktının ölçeksiz gelmesidir: 1/50 çizilen plan kağıda sığdırılırken küçülür ve cetvelle ölçülemez hale gelir. Bunu önlemek için:
- Layout'u doğru kağıt boyutunda kurun. AutoCAD'de pafta (layout) sayfa ayarlarında kağıt boyutunu A1, A0 vb. olarak seçin.
- Ölçeği 1:1 yazdırın. "Kağıda sığdır" (Fit to paper) seçeneğini kapatın, çizim ölçeğini 1:1 olarak ayarlayın.
- PDF'e yazdırın. "DWG To PDF" gibi bir PDF sürücüsüyle kağıt boyutunu seçerek kaydedin. PDF'te pafta ölçüleri doğru görünüyorsa çıktı da doğru olur.
- Çizgi kalınlıklarını kontrol edin. Doğru kalem tablosunu (CTB/STB) seçmezseniz tüm çizgiler aynı kalınlıkta ya da renkli çıkabilir. Siyah-beyaz çıktı istiyorsanız "monochrome" tablosunu kullanın.
- Yazı boyutlarına dikkat edin. Ekranda okunan bir yazı A0'da okunur, ama A3'e küçültülmüş bir paftada okunmayabilir.
Jüri ve teslim haftalarında plan kopya makineleri çok yoğun olur. Dosyanızı bir gün önceden gönderirseniz hem sıra beklemezsiniz hem de olası bir hatayı düzeltmeye vaktiniz kalır.
Projeler neden A4'e katlanır?
Büyük paftalar belediye ve arşiv dosyalarına konulurken genellikle A4 boyutuna, antet (başlık bloğu) önde kalacak şekilde katlanır. Böylece dosyadan çıkarmadan hangi pafta olduğu görülebilir. Katlama şekli teslim edeceğiniz kurumun kurallarına göre değişebilir; teslimden önce sormanızı öneririz.
Ozalit ve plan kopya için Sipahi Copy
Osmanbey'deki dükkânımızda büyük ebat siyah-beyaz ve renkli plan kopya, ozalit ve aydınger çekim yapıyoruz. Ayrıntılar için ozalit ve plan kopya sayfamıza bakabilir, ebat ölçüleri için kağıt boyutları tablosunu kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ozalit nedir?
Ozalit, teknik çizimlerin ışığa duyarlı kağıt ve amonyak buharıyla çoğaltıldığı eski bir yöntemdir. Bugün aynı kelime, büyük ebat proje çıktısı ve çoğaltması anlamında kullanılıyor.
Ozalit ile plan kopya arasındaki fark nedir?
Günlük kullanımda ikisi de büyük ebat teknik çizim çıktısı anlamına gelir. Ozalit kelimesi eski kimyasal yöntemden gelir; plan kopya ise bugünkü dijital makinelerle yapılan çıktı ve kopyalamayı ifade eder.
Ozalit kağıdı neden mavimsi olur?
Geleneksel ozalit yönteminde kullanılan ışığa duyarlı kimyasallar amonyakla banyo edildiğinde mavi veya mor tonlu çizgiler oluşturur. Bugünkü dijital plan kopyalar ise siyah çizgilidir.